D?nya Batiyi Nasil Yaratti?

Bati" dedigimiz sey ger?ekten kendi kendini mi yaratti yoksa Bati'yi Bati yapan, d?rt bin yil boyunca d?nyanin geri kalaniyla kurdugu temaslar miydi? Josephine Quinn'in ses getiren ?alismasi D?nya Bati'yi Nasil Yaratti?, tarih anlatilarinin en yerlesik olanlarindan birine, "Bati'nin y?kselisi" fikrine cesur bir soru y?neltiyor: Bati bir cografya mi yoksa d?nyanin geri kalaniyla kurulan iliskiler ?zerinden insa edilmis bir hikaye mi? Bu kitap, okuru yalnizca olaylarin pesinden s?r?klemiyor; ayni zamanda bize anlatilan tarihin nasil kuruldugunu da g?steriyor. Avrupa merkezli bakisin "dogal" kabul ettigi pek ?ok fikri yerinden oynatarak, Bati'yi bir istisna degil, d?nya tarihinin i?inde sekillenen bir sonu? olarak okuyor. Bati'nin Hikayesi: Tek Basina Yazilmadi Uzun yillardir tekrar edilen anlati tanidik: Bati kendi i? dinamikleriyle ilerledi; bilimde, sanatta, siyasette ve ekonomide "dogal" bir ?st?nl?k kurdu; modern d?nyanin merkezi oldu. D?nya Bati'yi Nasil Yaratti? iste bu "dogal ?st?nl?k" fikrini sorguluyor. Quinn'e g?re Bati'nin hikayesi, Avrupa'nin kendi i?ine kapanmis bir ilerleme masali degil; aksine d?nyanin geri kalaniyla kurulan iliskiler, aktarim hatlari ve karsilasmalar sayesinde sekillenmis bir s?re?. Ticaret yollari, g??ler, savaslar, diplomatik temaslar, fikir dolasimi, dinler, teknolojiler, kurumlar- Bati'yi anlamak i?in Avrupa'nin i?ine degil, Avrupa'yi d?nyanin i?ine yerlestirmek gerekiyor. 4.000 Yillik B?y?k Resim: Karsilasmalarin Tarihi Bu kitap "Bati"yi bir baslangi? noktasi degil, bir sonu? olarak ele aliyor. Antik ?ag'dan modern d?neme uzanan d?rt bin yillik genis zaman araliginda Quinn, okuru yalnizca kronolojik bir ?izgide ilerletmez; ayni zamanda tarihsel baglantilari g?r?n?r kiliyor. Bati'nin olusumuna etki eden seyler yalnizca Avrupa i?i d?n?s?mler degil: Akdeniz d?nyasinin ?ok katmanli iliskileri Yakin Dogu'nun siyasal ve k?lt?rel etkileri Afrika'nin tarihsel rol? ve g?r?nmez kilinan katkilari Asya ile kurulan ticaret ve bilgi aglari Imparatorluklarin birbirine dokundugu alanlar "Merkez"in s?rekli yer degistirdigi uzun tarih Bu ?er?evede kitap "Bati"yi tek bir ?izginin zaferi olarak degil, birbirine bagli d?nyanin i?inden ?ikan bir d?zen olarak anlatiyor. Bu Kitabin Asil Meselesi: Tarihi Kim Yazdi, Kime Ne Anlatti? Kitabin en g??l? yani, yalnizca "Ne oldu?" sorusuna degil, su soruya da yanit aramasi: Bize anlatilan tarih neden b?yle anlatildi? Quinn, Bati anlatisinin bir "ger?eklik" kadar bir kurgulama bi?imi oldugunu hatirlatiyor. Bazi toplumlarin katkilari ?ne ?ikarilirken, bazilari sistematik bi?imde arka plana itilmisti. Bu nedenle kitap yalnizca d?nya tarihini degil, tarih yaziminin kendisini de tartismaya a?iyor. Okur bu sayfalarda sunu fark edecak: Tarih, sadece ge?misin kaydi degil; ayni zamanda bug?n? a?iklamak i?in kurulan bir dil ve o dil ?ogu zaman g?? iliskileriyle sekilleniyor. Neden Simdi? Bug?n?n Tartismalarina A?ilan Bir Kapi "Bati" tartismasi bug?n yalnizca akademinin meselesi degil. Siyasette, medyada, k?lt?rel tartismalarda ve g?ndelik dilde s?rekli karsimiza ?ikiyor: bati degerleri, medeniyetler ?atismasi, modernlesme, ?st?nl?k hikayeleri, k?resel g?? dengeleri- D?nya Bati'yi Nasil Yaratti?, bu tartismalarin arkasindaki tarihsel zemini g?r?n?r kiliyor. Okuru sloganlarin degil, baglantilarin pesine d?s?r?yor. Bug?n?n d?nyasini anlamak isteyen herkes i?in, ge?misi daha genis bir ?er?evede okuma ?agrisi bu- "D?nya Bati'yi Nasil Yaratti?, ?ok sayida erken d?nem k?lt?r?n hikayesinin izini s?r?yor; her zaman onlarin baskalariyla iliskilerine ve her birinin seleflerinden ve ?agdaslarindan nasil beslendigine odaklaniyor. Quinn, antik tarihin asina oldugumuz pek ?ok d?n?m noktasini yeniden ele aliyor. Tarih bilgisi hayli iyi olan okurlar bile muhtemelen yeni bir sey ?grenecekler. D?nya tarihine m?mk?n olan en genis perspektiften bakan b?y?leyici bir ?alisma." -Kirkus Review

Sdílet